Kalsiyum (Ca)

Kalsiyum, insan vücudunda kemik ve diş yapısında hidroksiapatit kristalleri formunda depolanan (%99), hücre sinyal iletimi ve kas kasılmasında başrol oynayan (%1) en bol bulunan mineraldir.

Biyoaktif Formlar ve Biyoyararlanım

  • Kalsiyum Karbonat: %40 elementel kalsiyum içerir. Emilimi yüksek mide asidi gerektirir; bu nedenle mutlak suretle tokluk halinde alınmalıdır. PPI (mide koruyucu) kullananlarda ve yaşlılarda emilimi düşer.

  • Kalsiyum Sitrat: %21 elementel kalsiyum içerir. Mide asidine bağımlı değildir; aç veya tok karnına emilebilir, kabızlık ve böbrek taşı riski karbonata kıyasla düşüktür.

  • Mikrokristalin Hidroksiapatit (MCHC): Doğal kemik matrisidir; kalsiyum, fosfor ve Tip 1 kolajen peptitlerini bir arada sunar.

Farmakolojik ve Biyokimyasal Etki Mekanizmaları

  • Nöromüsküler İletim ve Eksitasyon-Kontraksiyon Eşleşmesi: Aksiyon potansiyeli sarkoplazmik retikulumdan kalsiyum salınımını tetikler; Ca2+ troponin C’ye bağlanarak aktin-miyozin çapraz köprü etkileşimini ve kas kasılmasını başlatır.

  • Pıhtılaşma Kaskadı (Faktör IV): Koagülasyon yolağında protrombinin trombine dönüşümü dahil çoklu pıhtılaşma faktörünün yüzeye tutunmasını sağlar.

  • Endokrin Kontrol (PTH, Kalsitriol, Kalsitonin): Serum serbest iyonize kalsiyum düzeyi düşüşü paratiroid bezdeki CaSR reseptörlerince algılanır; PTH salgılanarak kemik rezorpsiyonu, böbrek geri emilimi ve 1,25-(OH)2 D3 üretimi tetiklenir.

Klinik Endikasyonlar ve Kombinasyon Kuralları

  • Osteopeni ve Osteoporoz: Günlük diyet açığını tamamlayacak şekilde 500–1000 mg elementel kalsiyum.

  • Kritik K2 Vitamini Entegrasyonu: Tek başına yüksek doz kalsiyum kullanımı damar duvarlarında kalsifikasyon (aterom plağı sertleşmesi) riskini tetikler. Kalsiyum mutlaka D3 vitamini (bağırsaktan emilim için) ve K2 vitamini (MK-7) (osteokalsini ve matris Gla proteinini karboksile ederek kalsiyumu damardan çekip kemik matriksine yönlendirmek için) ile kombine edilmelidir. Tek seferde 500 mg’dan fazla elementel kalsiyum alınmamalıdır (doygunluk eşiği).

Temel Kaynaklar

  • Heaney, R. P. (2000). Calcium, dairy products and osteoporosis. Journal of the American College of Nutrition, 19(sup2), 83S-99S.

  • Bolland, M. J., Avenell, A., Baron, J. A., et al. (2010). Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis. BMJ, 341, c3691.

Scroll to Top